AI en kunst / ambacht versus digitaal: het spoor van de mens

De aanleiding voor deze blog is een post van Juliette Aristides, één van mijn favoriete kunstenaars die bekendstaat om haar klassieke teken- en schildertechnieken. Zij deelde een bericht over AI in de kunst waarop ik reageerde. Hierdoor raakten wij in gesprek.

Een inspirerende en waardevolle uitwisseling van gedachten.

Het onderwerp bleef in mijn gedachten en ik maakte er recentelijk een korte reel over. Daarop kreeg ik veel reacties waardoor het duidelijk werd dat dit onderwerp meer aandacht verdient. Daarom schrijf ik nu deze blog.

Een blog waarin ik mijn kijk op digitaal werk versus tastbare, handgemaakte kunst verwoord.

Steeds meer beelden ontstaan digitaal. Kunst verschijnt op schermen, in eindeloze feeds, overal tegelijk. Alles is snel, perfect, precies. Tot in de kleinste pixel klopt het.

Maar kunst is meer dan pixels; het gaat om wat de maker achterlaat. Het ambacht, de keuzes, het menselijke spoor. In de digitale kunstwereld raakt dit uit beeld. Dat wat een kunstwerk menselijk maakt, is daar niet meer zichtbaar.

Natuurlijk, mijn werk verschijnt ook online. Op mijn website, op social media, in online publicaties of online exposities. Maar het verschil is dat het digitaal zichtbaar wordt nadat ik het in mijn atelier heb gecreërd. Op papier, met materialen en mijn handen.

Grafiet op papier, conté, bister, pastel, aquarel. Materialen die weerstand bieden, die reageren, die het werk mede bepalen. Elke lijn die ik zet, elke vorm, elke kleur, is een keuze. Soms twijfel ik en haal ik bijna iets weg, maar kies er dan toch voor het te laten staan. Die twijfel, die keuze, dat moment, het blijft zichtbaar op het papier. Mijn werk ontwikkelt zich stap voor stap. Ik zoek, probeer, observeer en laat me leiden door wat ontstaat. Soms zacht en subtiel, soms krachtig en direct. Lagen ontstaan langzaam: een beetje toevoegen, kijken hoe het werk reageert, voelen wat nodig is. Elke laag vertelt iets over het moment van maken, over het proces, over mij.

Het digitale kan dit maakproces niet evenaren. Geen programma, geen AI, geen digitaal penseel kan het fysieke spoor vervangen dat een menselijke hand achterlaat. Het gaat niet alleen om lijnen of vormen, het gaat om alles wat in het maken gebeurt: beweging, twijfel, herhaling, intensiteit, keuzes. Het papier en de gebruikte materialen onthouden het en laten dit zien.

Bij een werk dat op een scherm is gecreërd gaat veel van dat 'leven' verloren. Je ziet het eindresultaat: perfect, scherp, controleerbaar. Maar je ziet niet die momenten van twijfel, de subtiele aanpassingen, de vingerafdruk van een beslissing, het moment waarop een lijn wordt versterkt of juist weggeveegd. De aanrakingen die een werk menselijk maken, verdwijnen in een digitale weergave.

Daarom kies ik bewust voor werk dat ambachtelijk en met tastbare materialen tot stand komt. Werk waarvan het maakproces zichtbaar blijft. Waar imperfectie een verhaal vertelt, waar het rauwe, het tastbare, het eerlijke spreekt. Het is dat verhaal dat een kunstwerk tot 'leven' brengt.

Wanneer iemand een van mijn tekeningen ziet, blijft hij vaak kijken. Niet vanwege perfectie, maar omdat iets in hen wordt geraakt. Een perfect digitaal beeld kan dit niet op die manier te weeg brengen. Het tastbare werk laat keuzes en emoties zien die een scherm niet kan overbrengen. Het geeft een werk karakter.

Imperfecties zijn dat wat ons menselijk maakt, wat het leven echt maakt, met al zijn onverwachte wendingen, contrasten en echtheid die geen digitale wereld kan vervangen.

Hoe denk jij over AI en kunst? Ik ben benieuwd naar jouw gedachten.

Liefs,

Kaat